Được lựa chọn làm cái tên cho album thứ 3, LEXICON (Từ điển) là tên của ca khúc chủ đề trong album đánh dấu bước chuyển mình của Isyana Sarasvaty. Không còn là những ca khúc Pop chạy theo thị hiếu, Isyana tự mình mở ra thế giới nội tâm, mời gọi khán giả tiến vào hành trình âm nhạc thực thụ.
Album LEXICON vận hành như một cuốn từ điển đời sống của Isyana. Trong cuốn từ điển ấy, người nghệ sĩ sắp xếp lại những khái niệm, cảm xúc và trải nghiệm đã hình thành nên bản ngã chân thật nhất của mình. Kể câu chuyện về hành trình do dự và sự quyết tâm thoát khỏi lớp vỏ an toàn để biểu thị con người và nghệ thuật thực sự mà nghệ sĩ theo đuổi. Trong đó, nghệ sĩ từng bước lột bỏ lớp vỏ an toàn bấy lâu, đối diện với bản thân và thế giới, dần dần học cách chấp nhận và buông bỏ, xuôi mình theo dòng chảy của vũ trụ.
Lời kêu gọi từ nội tâm
“Sang Nirwana
Menghadirkan
Mata-mata
Bersiap!”
(Track 4: LEXICON)
Lời ca trong LEXICON được viết giống như bài thơ. Bốn câu thơ mở đầu chính là cánh cửa đầu tiên. Trong tiếng Indonesia, “Nirwana” được hiểu là Thiên đường. Nhưng khi đi vào ngữ cảnh của Isyana, cụm “Sang Nirwana” lại chuyển thành hình tượng của Đấng Sáng Tạo, khi địa điểm thần thoại trở thành một nguồn sức mạnh ban tặng cho người nghệ sĩ khả năng cảm nhận và kiến tạo nghệ thuật. “Menghadirkan” chính là khoảnh khắc được ban tặng, và món quà ấy là “Mata-mata”, đôi mắt nội tâm tượng trưng cho sự thức tỉnh và khả năng nhìn thấu bản chất.
Trải qua những hình ảnh ẩn dụ và chuyển nghĩa, Isyana tin rằng mình đã được trao năng lực nhìn sâu vào sự thật, để hiểu chính mình sau những năm dài đứng giữa ánh đèn và kỳ vọng của công chúng. Tiếng gọi “Bersiap!”, nghĩa là “Hãy chuẩn bị!”, chính là lời kêu gọi gửi tới khán giả. Đoạn thơ từ đó trở thành lời tuyên ngôn nghệ thuật, là lời mời bước vào hành trình nội tâm, hành trình khám phá con người thật của Isyana sau khi lớp vỏ đại chúng đã được gỡ bỏ.
Sự do dự của vũ trụ
“Dulu kau pernah ucap
Janji yang kuyakin takkan pudar
Namun ragu semesta
Tak terlawan oleh manusia”
(Track 5: Ragu Semesta)
“Em đã từng luôn tin rằng
Những lời hứa sẽ không bao giờ nhạt phai
Nhưng đứng trước sự do dự của vũ trụ
Con người làm sao có thể thay đổi được ý trời”
Mang theo đôi mắt nội tâm được đấng sáng tạo ban cho, Isyana nhìn về phía thế giới, nhìn vào những niềm tin, những lời hứa, những sự thật mà bản thân đã từng cho là bất biến. Những điều tưởng chừng như vĩnh viễn sẽ không bao giờ đổi thay, nay lại dần trở nên lạc nhịp trước dòng chảy mênh mông của vũ trụ.
Ragu Semesta (Sự do dự của vũ trụ) là cách Isyana hình tượng hóa dòng chảy bất định của cuộc sống. Con người, kể cả nghệ sĩ, từng tin rằng có những lời hứa sẽ không bao giờ phai nhạt. Nhưng thực tại nhắc nhở rằng chúng ta chỉ là những thực thể nhỏ bé. Dòng chảy cuộc sống không bao giờ là thứ có thể nằm trong tầm tay, không ai có thể kiểm soát. Dòng chảy ấy có lúc dữ dội, lúc dịu êm, và tất cả chúng ta chỉ có thể học cách xuôi theo, quan sát, và chấp nhận.
“Ragu” là sự do dự, là khoảng trống giữa mong muốn và thực tại. Con người gieo trồng hy vọng, gửi gắm những lời hứa, nhưng vũ trụ sẽ luôn đáp lại bằng sự im lặng hoặc những kết quả không thể đoán trước. Đó không phải sự chậm trễ hay thiếu quyết đoán, mà là bản chất mơ hồ, bất định vốn có trong đời sống, nơi mọi thứ, kể cả con người đều phải vận động theo quy luật. Chính trong khoảng trống ấy, người nghệ sĩ học cách đối diện, để tâm hồn lớn lên, để đôi mắt nội tâm hướng ra thế giới, tiếp nhận những biến động thay vì chống lại.
Nếu trong LEXICON, Isyana đã được trao “mata-mata” – đôi mắt để nhìn thấu nội tâm và gỡ bỏ lớp vỏ giả tạo, thì trong Ragu Semesta, nghệ sĩ đã dùng chính đôi mắt ấy để nhìn ra thế giới bên ngoài. Ragu Semesta chính là trực giác từ bên ngoài, nâng đỡ cho đôi mắt nội tâm, giúp Isyana nhận ra rằng những lời hứa tưởng chừng bất biến nay dần nhạt phai không phải vì lỗi con người, mà đó chỉ đơn thuần là sự vận động theo dòng chảy của vũ trụ. Từ đây, Isyana hiểu giới hạn của bản thân, hiểu sự bất lực trước định mệnh, và biết rằng đôi khi, điều duy nhất có thể làm là thuận theo dòng chảy, giữ trọn cảm xúc và ký ức để trưởng thành.
Ragu Semesta không chỉ là sự do dự, đó còn là câu trả lời. Khi được ban tặng đôi mắt nội tâm, Isyana đã dùng nó để soi chiếu và đặt ra câu hỏi:
“Yang ditanam mengapa berduri?
Ingatlah karya pujangga
Cacian kini merajalela
Bisakah kita mengubah?”
(Track 4: LEXICON)
“Những hạt giống tôi gieo trồng, vì sao lại hóa thành gai?
Nhớ về mỹ từ của cổ nhân.
Giờ đây lời cay nghiệt giờ lan tràn khắp nơi.
Liệu chúng ta có thể thay đổi được không?”
Những hạt giống niềm tin, lời hứa, hy vọng, tưởng như sẽ nở hoa vĩnh cửu, giờ lại hóa thành gai nhọn, nhắc nhở rằng dòng chảy của vũ trụ không chịu sự chi phối của bất kỳ ai. Mỗi gai nhọn là một tiếng nói của cuộc sống, vừa thử thách, vừa thức tỉnh, như nhắc nhở rằng con người chỉ là những thực thể nhỏ bé giữa mênh mông vô thường.
Isyana dùng đôi mắt nội tâm được ban tặng để nhìn về trí tuệ và kinh nghiệm của những thi nhân đi trước, như những mỹ từ của cổ nhân soi rọi ánh sáng cho tâm hồn. Chính từ đây, Isyana học cách soi chiếu bản thân, rồi soi chiếu thế giới, để nhận ra dòng chảy cuộc sống là không thể bị kiểm soát. Chính trong sự soi chiếu đó, Isyana tìm thấy câu trả lời và thể hiện nó trong Ragu Semesta, trong dòng chảy mênh mông của vũ trụ, rằng món quà được ban tặng không phải để chống lại hay thao túng vũ trụ, mà để nghệ sĩ học cách hòa mình cùng dòng chảy bất định, tiếp nhận thử thách và trưởng thành từ chính trải nghiệm đó.
Đặt theo thứ tự trong album, track 4: LEXICON mở ra như một lời thì thầm từ nội tâm, như những tia sáng len qua tán lá rừng sâu, mời khán giả bước vào thế giới nghệ thuật chân thật mà Isyana muốn chia sẻ. Đây là khoảnh khắc người nghệ sĩ dùng đôi mắt nội tâm – món quà được Đấng Sáng Tạo ban tặng để soi chiếu chính mình và thế giới xung quanh. Tiếng gọi “Bersiap!” không chỉ là lời mời, mà còn là nhịp trống nhẹ trong tâm hồn, thúc giục người nghe chuẩn bị cho hành trình khám phá và thức tỉnh.
Track 5: Ragu Semesta trải dài như một dòng sông âm thanh, kể câu chuyện đầu tiên Isyana chia sẻ với khán giả. Isyana nhìn thấu dòng chảy bất định của cuộc sống, nơi niềm tin, tổn thương và hy vọng hòa làm một. Đây không chỉ là hành trình tự nhận thức, đó còn là cách nghệ sĩ thấu cảm thế giới, học cách xuôi theo dòng chảy bất định, để trưởng thành và giữ trọn cảm xúc của mình, dù sẽ phải do dự giữa chấp nhận và tiếc nuối.
Nếu đảo ngược thứ tự, Ragu Semesta lại vang lên như lời bộc bạch, tiếc nuối, một khoảnh khắc Isyana nhìn lại quyết định rời khỏi những khuôn mẫu an toàn, bước ra khỏi những giới hạn quen thuộc để bộc lộ cái tôi nghệ thuật thật sự, Ragu không chỉ là sự do dự của vũ trụ mà còn là sự do dự của chính bản thân nghệ sĩ, tự vấn lòng mình liệu lựa chọn này có đúng? Lúc này, LEXICON trở thành lời khẳng định, Isyana đón nhận món quà từ vũ trụ, tin tưởng vào trực giác và năng lực nội tâm của mình, tiếp tục tiến bước trên hành trình nghệ thuật đầy ý nghĩa. Nhịp điệu, giai điệu và chất liệu âm nhạc hòa cùng lời ca, tạo nên một mạch cảm xúc liền mạch, dẫn dắt người nghe vừa thưởng thức âm nhạc, vừa đồng hành cùng nghệ sĩ trên hành trình nhận thức, soi chiếu và trưởng thành.
Thúy Huyền
