“i might say something stupid” là ca khúc thứ tư trong album phòng thu thứ 6 mang tên “brat” của Charli xcx, ra mắt vào tháng 7/2024. Trong series TikTok Off The Record, cô ca sĩ 9X chia sẻ ca khúc này chính là cảm giác vào một buổi sáng, sau khi bạn tham gia một buổi tiệc và nhớ lại rằng hình như hôm qua mình đã làm rối tung rối mù mọi thứ và nói những điều ngu ngốc thật sự chỉ để cố hòa nhập với đám đông. Charli chưa bao giờ cảm thấy mình là một người nổi bật trong mớ người của bữa tiệc, mà nói rộng ra là đám đông nghệ sĩ trên toàn cầu. Bài hát là đại diện cho sự lo lắng, bất an và lạc lõng khi làm việc trong nền công nghiệp âm nhạc.
“i might say something stupid” kết hợp với The 1975 và Jon Hopkins nằm trong phiên bản album “Brat and it’s completely different but also still brat” không hẳn là một bản phối lại. Nói đúng hơn, nó là một sự chuyển đổi ngoạn mục thấm đẫm cảm xúc bất lực, nó khác bản gốc, “nhưng vẫn brat thôi”.
Charli chia sẻ trong buổi phỏng vấn với Apple Music rằng cô thực sự rất muốn Healy – giọng ca chính của The 1975, hát lại ca khúc vì cô yêu thích sự thể nghiệm âm nhạc cùng chấp nhận rủi ro của anh và đồng đội của mình. Đây cũng không phải là lần đầu tiên mà Charli xcx và The 1975 kết hợp với nhau. Trước đó, họ đã cùng góp giọng trong “Spinning” của No Rome.
Thay vì nhịp điệu piano kết hợp âm thanh điện tử cùng với âm vực vang vọng của nàng ca sĩ (như tiếng nói nội tâm của Charli dội ngược) biểu lộ sự run rẩy với xã hội, hổ thẹn khi cất tiếng nói với đám người như bản gốc, bản nhạc mới khởi đầu với tiếng dương cầm chậm rãi dẫn dắt thẳng vào nội tâm đang chôn giấu nỗi bất an. Và ca khúc càng trở nên dễ tổn thương hơn nữa khi giọng hát mộc mạc của Matty Healy dần dà cất lên. Thêm nữa, từ verse 2 trở đi, âm thanh điện tử trở lại và đẩy nhịp độ ca khúc lên cao trào. Chúng kết hợp với lời bài hát bắt đầu dẫn dắt vào những lời kể tệ hại như đang mô tả một sự “tấn công cảm xúc” (anxiety attack).
Việc từ tốn tâm tình về điểm yếu cá nhân qua chất giọng giàu cảm xúc của Matty đưa thính giả đi sâu tận cùng vào một nỗi niềm bất lực và hổ thẹn. Kể cả khi bạn không phải là một nghệ sĩ bị chịu áp lực trước công chúng thì bạn cũng sẽ có một hay nhiều lần tự ti, tủi hổ về bản thân đến nỗi từ chối ra ngoài thế giới. Bên cạnh đó, ca khúc còn mang tính cá nhân khi dường như đang diễn giải cho câu chuyện và nỗi niềm riêng của chính Matty Healy, nhất là khi anh là một nhân vật gây tranh cãi tương đối nhiều trên mạng xã hội cũng như trong nền công nghiệp âm nhạc.
Sự chui rúc của người nghệ sĩ
“I could say something smart
But might say something stupid”
Câu hát đầu tiên xuất hiện sau một đoạn piano chậm buồn làm lộ rõ sự lo lắng của nhân vật chính. Đó là nỗi lo khi cất lên những lời mà bản thân chưa tự kiểm duyệt kỹ càng. Sự sợ hãi bị phán xét bởi người khác, mà rộng lớn hơn chính là sợ đám đông xã hội khiến cho nhân vật chính của ca từ trốn sâu vào bên trong mình và chật vật tự vấn.
Ngay sau đó, câu hát vang vọng “Talk to myself in the mirror” lập tức cung cấp sự soi chiếu, kiểm tra bản thân hết lần này đến lần khác cho đến khi thuần thục việc thể hiện bản thân ra bên ngoài. Điều này cũng giống như việc khi bạn đột nhiên cảm thấy mình vừa nói sai gì đó, trong đầu sẽ chợt nghĩ “Mình nói sai gì đúng không ta?”
Tuy nhiên, sự yếu đuối và tự ti không thể dễ dàng bay biến ngày một ngày hai. Ngày qua ngày lún sâu vào sự lo lắng, người nghệ sĩ cứ thế mà dần dà chối bỏ thế giới bên ngoài, mất kết nối và ngày càng chui rúc vào một xó nào đó gần nhất có thể để tìm hơi ấm “I get so cold. I don’t know if I belong here anymore”.
“Rot in your house in a tie
Putting my skin into anything
I eat a lot like a fly
I get nervous and sip the wine”
Khi sự mất kết nối hiện hữu, nhu cầu biệt tích của cá nhân càng hiển lộ. Khi một ai đó sợ hãi, họ đơn giản chui rúc và ẩn ấp vào bất kỳ nơi nào họ cho là an toàn. Nhân vật chính náu mình trong nhà và khoác bất kỳ thứ gì lên tấm da để ngụy trang chính anh để tránh đi sự dòm ngó từ đám đông. Anh ta cũng không cần quan tâm mình ăn vận gì nữa mà cứ thế kiệt quệ và mục ruỗng trong nhà.
Khi những câu hát của verse 2 được cất lên, người hâm mộ sẽ liên tưởng được ngay với hình ảnh của Matty Healy và đời tư lộn xộn gây tranh cãi của anh từ sau những năm 2020. Bài hát này như tiết lộ thay cho sự kỳ quặc của Matty những năm gần đây rằng anh ta đang khủng hoảng bởi sức nặng của thế giới.
“I’m famous, but I’m not quite” phản ánh rõ nét ý niệm chủ đạo mà Charli gửi gắm trong “i might say something stupid”. Một sự lạc lõng cố gắng hòa nhập với đám đông nói chung, và của nền công nghiệp âm nhạc nói riêng. Càng hòa nhập lại càng bất an. Và đối với Matty Healy, thì câu hát này như một sự bất lực trước những gì mà anh cùng đồng đội của mình cố gắng. The 1975 như một ban nhạc lớn của thế giới với nhiều ca khúc ta ít nhất nghe qua một lần, nhưng cùng lúc đó, khá nhiều khán giả đại chúng chẳng ai biết The 1975 là ban nhạc nào cả. Càng phấn đấu và cạnh tranh liên tục để có được sự công nhận, lại càng bất lực khi không đạt được sự thành công như ý.
Một cục diện đấu tranh nội tâm chung
“Rot in my house in L.A.
Thinkin’ of givin’ up everything”
Đến với verse 3 của ca khúc, Matty Healy bộc lộ rõ nét sự bất lực tột cùng khi tự mình chui rúc đến mục nát trong căn nhà ở Los Angeles hào nhoáng vì nghĩ về việc từ bỏ ánh hào quang mà nền công nghiệp âm nhạc mang lại. Sự kỳ vọng từ khán giả, áp lực của sự cạnh tranh trong giới, cái tôi nghệ sĩ,… ra sức ép không chừa một ca sĩ nào cả.
Thể hiện cái tôi nhưng phải giữ làm sao cho chuẩn mực trước những “luật lệ ngầm” của xã hội. Matty Healy có lẽ hiểu rõ điều này hơn bao giờ hết khi những dòng tweet, những câu phỏng vấn, những lời tự sự và hành vi trình diễn của anh đều gây tranh cãi. Giọng ca chính của The 1975 không chỉ nổi tiếng với những bài nhạc mà còn được biết đến vì hàng tá những câu nói và hành vi vô cùng kỳ quặc trên sân khấu.
“Now I’m watchin’ what I say
These interviews are so serious”
Có lẽ Matty Healy sau này mới nhận thức rõ sự kỳ quái của mình khi thể hiện cái tôi quá mức trước công chúng. Câu hát như sự tự nhủ về việc tự kiểm duyệt hành vi và lời nói trước khán giả và người hâm mộ khi chỉ cần sai một ly là đi một dặm đường.
“My friends went through this before, yeah
It happens to lots of guys
Medicine makes him a problem
I’m famous, but I’m not quite”
Tại verse 3 này, bài hát cũng bộc bạch rằng không chỉ riêng Matty Healy mà có rất nhiều nghệ sĩ đang trải qua “cuộc đấu tranh nội tâm chung” khi hoạt động âm nhạc. Những câu hát trên như tự an ủi chính mình khi tìm thấy những người khác có chung cục diện đấu tranh nội tâm đến bất lực.
Trước mắt, ta có thể thấy đó là giọng ca Matty Healy cùng với những người đồng đội của mình trong The 1975, hay Charli xcx – chủ nhân của bản gốc “i might say something stupid” này. Họ đi qua cùng một con đường âm nhạc, đấu tranh chung cùng một vấn đề áp lực tột độ với âm nhạc và công chúng, và để nhận ra “I’m famous, but I’m not quite”. Matty từng chỉ trích nền công nghiệp âm nhạc rằng nó “tàn nhẫn và đào mỏ” (cruel and shallow money pit) trong lời phát biểu nhận giải Best Group tại Lễ Trao giải O2 Silver Clefs 2024.
Áp lực đè nén lên con người những cảm giác đáng sợ, đính kèm theo đó là cảm giác lo âu, sợ hãi, tự mình vật lộn với chính ý nghĩ của mình. Xuyên suốt bản nhạc này là những ca từ diễn tả trạng thái tâm lý ngày càng tệ đi. Từ sự dằn vặt, chui rúc, nghiện ngập, lo lắng, hối hận, tự an ủi, cho đến bất lực. Kết hợp với đó là nhịp điệu ca khúc ngày càng dồn dập mang đến đẩy cảm xúc tăng dồn chính là sự biểu thị rõ nét của một cơn lo âu hay khủng hoảng. Vì lý do trên, những người nghệ sĩ phải dùng đến những liệu pháp điều trị cho sức khỏe tinh thần của mình, “Medicine makes him a problem”.
Sự bất lực của tính nam
Xuyên suốt “i might say something stupid” kết hợp với The 1975 và Jon Hopkins, thính giả có thể nhận thấy bản thân ca khúc chứa đựng sự nghiện ngập. Nam ca sĩ kể về sự bê tha, nghiện ngập trong cảm xúc, ăn uống không điều độ, thỏa mãn trong thức uống có cồn, “I eat a lot like a fly. I get nervous and sip the wine”. Những hành vi ấy chỉ để khỏa lấp bề mặt sự tự ti và cơn khủng hoảng. Tất cả đều đang chống chế và tự hủy hoại.
Đó cũng là những gì mà một thằng đàn ông có thể làm khi họ có quá nhiều cảm xúc trong người và sự lực bất tòng tâm trong việc xử lý chúng. Đàn ông thì không kêu ca ủy mị. Do đó mà ở verse 2 và 3 luôn xuất hiện những lời tự trấn an rằng thằng nào rồi từng trải qua chuyện này nên không sao cả, bản thân đừng lo lắng, “Don’t worry, it’s pretty common. It happens to lots of guys”.
Sự yếu đuối là những thứ không được cho phép biểu lộ ra ngoài khi bạn là một thằng đàn ông chuẩn chỉnh. Nếu một ai khác biết được bạn dễ bị tổn thương đến chừng nào, đó sẽ là một vấn đề cực kỳ lớn đả kích tính nam trong người bạn. Vậy nên, việc sử dụng thuốc để làm giảm những cơn vụn vỡ của tinh thần cũng có thể trở thành một nỗi sỉ nhục theo cách nào đó, thành một vấn đề lớn.
Câu hát áp chót ở verse 3 của ca khúc không còn giống với verse 2 với việc tách từ “me” (tôi) trong “medicine makes me a problem” – một vấn đề mang tính cá nhân, mở rộng thành “him” (anh ta) với “medicine makes ‘him’ a problem” – một vấn đề mang tính chung của những người đàn ông. Có lẽ vì những chuyện như thế này thường diễn ra với những người đàn ông, như câu hát trước đó “It happens to lots of guys”.
So sánh cả hai phiên bản của “i might say something stupid”, mặc dù đều thể hiện áp lực trong nền công nghiệp âm nhạc cũng như ở đâu đó có sự khát khao hòa nhập, bản nhạc gốc của Charli chính với âm điệu đều đặn từ đầu đến cuối chính là nỗi trống rỗng buồn bã vô hướng khi đứng giữa đám đông. Trống rỗng khi không thuộc về. Còn phiên bản mà Matty Healy thể hiện chính như là sự bất lực khi không thuộc về. Sự bộc bạch mà nam ca sĩ cất lên yếu ớt và dễ tổn thương hơn hẳn.
Bùi Võ Trung Kiên
Tài liệu tham khảo:
[1] Charli xcx. I might say something stupid #OffTheRecord.
[2] Charli XCX. I Might Say Something Stupid featuring The 1975 and Jon Hopkins Meaning and Review. Stay Free Radio.
[3] I might say something stupid featuring the 1975 & jon hopkins. Genius.
[4] Tom Skinner. Charli XCX on The 1975’s Matty Healy: “He’s like my brother now – but I sometimes want to strangle him”. NME.
