Trong tiếng Argentina, “bronca” không chỉ là cơn giận. Nó là thứ cảm giác âm ỉ, nén chặt trong lồng ngực khi con người phải chịu đựng quá nhiều bất công, phi lý đến mức không thể nuốt trôi thêm một lần nào nữa. Wild Tales đã bắt trọn khoảnh khắc “bronca” ấy – khoảnh khắc con người vượt quá giới hạn mà xã hội đặt ra, để mang đến sáu câu chuyện đen tối, giễu nhại và đầy khoái cảm. Ở đó, đạo diễn Damián Szifrón đã mổ xẻ bản chất con người trong một thế giới bào mòn sự kiên nhẫn đến mức chỉ cần một tia lửa nhỏ cũng đủ để thiêu rụi lý trí.
Bộ phim bắt đầu bằng một chuyến bay tưởng như chẳng có gì đặc biệt cho đến khi những hành khách xa lạ lần lượt nhận ra họ có điểm chung về người đàn ông có tên Pasternak. Bằng cú nổ lớn đầy bất ngờ, Szifrón mở ra Wild Tales như một lời chào sân ngạo nghễ, rằng thế giới trong bộ phim này sẽ chẳng vận hành theo bất cứ quy luật an toàn nào đâu!
Ở những câu chuyện tiếp theo, sự đứt gãy của đời sống hiện đại cứ thế trồi lên qua những lát cắt đời thường. Một cô phục vụ đối mặt với người đàn ông từng hủy hoại gia đình mình. Hai gã đàn ông biến một vụ va chạm giao thông trở thành trận chiến đường trường leo thang đến mức lố bịch, rồi ghê rợn và… buồn cười đến mức đáng sợ. Một kỹ sư lương thiện bị hệ thống hành chính vô cảm nghiền nát và đẩy tới đường cùng. Một gia đình giàu có tìm mọi cách che đậy tội lỗi cho con trai. Và cuối cùng là một cô dâu biến hôn lễ trở thành sân khấu cho màn trả thù nảy lửa. Mỗi thước phim như một thí nghiệm xã hội thu nhỏ, đẩy nhân vật vào “điểm sôi” và theo dõi xem điều gì sẽ bị nung chảy trước tiên: lòng tự trọng, đạo đức, hay sự tỉnh táo.
Điều làm nên sự hấp dẫn cho những câu chuyện trong phim nằm ở sự chính xác trong nhịp dựng và cái nhìn tinh quái trong cách đạo diễn quan sát xã hội. Szifrón không nghiên cứu bạo lực như một bi kịch khép kín mà xem nó như một phản ứng dây chuyền, nơi mỗi hành động cực đoan đều có một mầm mống khởi phát từ đời sống.
Dù chứa đầy yếu tố bạo lực, Wild Tales lại không phải một bộ phim tuyệt vọng. Nó được đẩy lên bằng một thứ năng lượng cuồng nhiệt, nhiều khi phóng túng đến mức lố bịch nhưng lại chạm đến những cảm giác chân thực nhất. Thủ pháp hài kịch đen được sử dụng trong phim không nhằm biến đau khổ thành trò tiêu khiển, mà là cách để phơi bày một sự thật nhức nhối rằng con người chỉ cần một mồi lửa nhỏ để thổi bùng uất hận trong mình.
Kết cấu phim gợi nhớ đến tinh thần trào phúng của Pedro Almodóvar, nhưng vẫn mang dấu ấn rất riêng của Szifrón về xã hội trung lưu Argentina – nơi khát vọng vươn lên bị siết chặt bởi tham nhũng, bất công và sự tha hóa. Mỗi nhân vật đều bị trói buộc trong lề thói gia trưởng, luật lệ thiếu công bằng, áp lực kinh tế hay những quy tắc đạo đức đã mục ruỗng từ lâu. Và dù sự bùng nổ ấy đôi khi tàn khốc, có lúc nực cười, nhưng tất cả lại trở nên hợp lý đến mức đáng sợ.
Đỉnh điểm của phim nằm ở câu chuyện cuối cùng, khi một lễ cưới tưởng chừng viên mãn bị xé toang chỉ trong vài phút. Khoảnh khắc cô dâu nhấn chìm cả hội trường trong điệu nhảy của sự hận thù và ham muốn cũng chính là lúc Szifrón cho thấy điện ảnh có thể vừa phóng đại, vừa hé lộ những điều ai cũng sợ nói ra. Sự đổ nát của không gian lễ cưới – vốn được dùng để đánh dấu một khởi đầu, lại trở thành bức màn phơi bày sự mong manh của mọi cấu trúc tình cảm mà con người cố dựng lên.
Trong cơn hỗn loạn ấy, điều còn lại không chỉ là nỗi cay đắng, mà còn là sự thừa nhận bản thân trước những ham muốn thầm kín nhất. Szifrón khéo léo khiến người xem nhận ra rằng những khoảnh khắc đánh mất kiểm soát không chỉ dẫn đến hủy hoại mà đôi khi, chính sự tan vỡ đó lại mở ra một dạng chân thật mới – thứ chân thật mà xã hội thường yêu cầu ta che giấu dưới lớp vỏ lễ nghi và chuẩn mực.
Sự hấp dẫn của Wild Tales còn nằm ở tính gắn kết chặt chẽ giữa hình ảnh và âm nhạc. Những cú lia máy gấp gáp, những khung hình được đẩy đến rìa hỗn loạn, cùng tiếng guitar đặc trưng của Gustavo Santaolalla, tất cả hòa vào nhau tạo nên một thế giới không ngừng rung chuyển. Ở đó, từng nhân vật dường như chấp nhận lời mời gọi ngầm của phim: Hãy để bản năng nói thay lý trí.
Trong lúc điện ảnh đương đại liên tục dò tìm những giọng nói mới, bộ phim Wild Tales của Damián Szifron hiện lên như một cú nổ đầy khoái trá – một tuyển tập sáu câu chuyện tưởng chừng rời rạc nhưng lại liên kết chặt chẽ qua sợi dây vô hình là sự trả thù. Thế nhưng, đó không phải kiểu trả thù được nâng tầm thành triết lý như trong các phim noir cổ điển, mà là những cơn bộc phát mang tính bản năng, nguyên sơ, thứ mà xã hội văn minh chỉ tạm thời che giấu chứ không bao giờ xóa bỏ. Bởi từ khoảnh khắc đoạn montage hiện lên trong opening, Szifron khẳng định luận điểm trung tâm của mình: tất cả chúng ta đều là những “sinh vật hoang dã” đang cố hành xử lịch sự.
Minh Trung
