Peter Paul Rubens (1577-1640) là một hoạ sĩ và nhà ngoại giao người Flemish – một sắc tộc German có nguồn gốc từ Vlaanderen, Bỉ, ông nổi tiếng với các tác phẩm mang chủ đề tôn giáo (tranh thờ), phong cảnh, chân dung và lịch sử về các chủ đề ngụ ngôn, thần thoại. Phong cách của Rubens thuộc trào lưu Baroque và ông được biết đến là họa sĩ người Flemish có ảnh hưởng nhất trong phong trào này.
Các tác phẩm được uỷ quyền cho ông sáng tác chủ yếu là các bức tranh lịch sử, bao gồm các chủ đề tôn giáo và thần thoại cũng như cảnh săn bắn. Ông vẽ chân dung, đặc biệt là chân dung của bạn bè và chân dung tự họa và về sau ông đã vẽ một số tranh phong cảnh. Ông cũng giám sát việc trang trí phù du cho lối vào hoàng gia vào Antwerp của Hồng y – Infante Ferdinand của Áo vào năm 1635.
Ngoài ra, ông còn là một nhà kinh doanh nghệ thuật và được biết là đã bán một số lượng lớn các tác phẩm nghệ thuật cho George Villiers, Công tước của Buckingham.
Sự sụp đổ của những thiên thần sa ngã
Bức tranh “The Fall of the Damned” (Sự sụp đổ của những thiên thần sa ngã) là một tác phẩm tôn giáo hoành tráng của Peter Paul Rubens, được sáng tác vào khoảng năm 1620. Bức tranh sơn dầu trên canvas này có kích thước khổng lồ (2.8×2.2m) miêu tả một số lượng lớn cơ thể trần truồng của các thiên thần nổi loạn rơi thẳng từ bầu trời xuống hố lửa địa ngục.
Trung tâm của bức tranh là hình ảnh “dòng thác cơ thể” rơi xuống từ thiên đàng. Ở góc bên trái của bức tranh, nơi mở ra khe nứt giữa hai thế giới là hình Tổng lãnh thiên thần Michael mặc chiếc áo dài tay màu xanh cùng áo choàng đỏ với vũ khí là chiếc khiên bạc sáng loáng đang “đẩy” các cơ thể xuống phía dưới cùng với các thiên thần khác.
Các cơ thể trong bức tranh trần truồng và dần dần méo mó, cắm thẳng đầu xuống nơi tăm tối phía dưới thiên đàng. Nhìn kỹ hơn vào “dòng thác”, bạn có thể thấy những cơ thể tuy giống người nhưng lại có màu da lạnh ngắt và có cánh với khuôn mặt kì dị. Khi đưa ánh mắt xuồng dần theo phương thẳng đứng, ta có thể nhiều sinh vật ngày càng kì dị hơn: có sừng, móng vuốt, đôi cánh quỷ với đầu dê, đầu rồng đầu rắn, v.v. Chúng như “phụ giúp” các thiên thần ở phía bên trên, nắm đầu và lôi kéo thô bạo những cơ thể xuống địa ngục. Phía dưới tận cùng của bức tranh là sự hỗn loạn của máu thịt và những con quỷ khủng khiếp nhất, xâu xé và chà đạp những hiện thân của tội lỗi.
Nếu bạn nhìn kỹ hơn khuôn mặt của những cơ thể đang đổ xuống, bạn sẽ nhận ra đa số bọn họ đều không biểu lộ vẻ sợ hãi. Dường như họ đã sẵn sàng chấp nhận cái giá phải trả cho sự phản bội và cứ để mọi chuyện tiếp diễn. Một vài người còn dần dần trở nên biến đổi thành những quái vật trông giống những con quỷ kéo họ xuống.
Với tất cả những hình ảnh được phân tích ở trên, bức tranh miêu tả lại thời khắc Lucifer cùng với tất cả những thiên thần ủng hộ hắn bị đuổi khỏi Thiên đàng. Bức tranh như một lời răn đe và nhắc nhở đến loài người về những tội lỗi và sự phản phúc của những thiên thần bằng sự miêu tả chân thực và đầy bạo lực.
Bức tranh “gặp nạn”
Vào năm 1959, bức tranh bất ngờ bị tấn công bằng axit bởi một nhà triết học tên là Water Menzl. Kẻ phá hoại tuyên bố rằng ông ta không hề trực tiếp phá huỷ tác phẩm nghệ thuật mà axit đã thay anh làm việc đó (điều này cũng giống như việc nói rằng khẩu súng đã giết chết một người chứ không phải là kẻ cầm súng).
Lý do đưa ra cho hành động phá hoại này của nhà triết gia là nhằm khiến mọi người chú ý vào ông ta, hay cụ thể hơn là cuốn sách ông ta đã viết mà không một ai muốn xuất bản. Walter Menzl cảm thấy rằng việc tạt axit và bức tranh sẽ khiến mọi sự chú ý đổ dồn về ông, từ đó những triết lý về hoà bình của ông sẽ được biết đến rộng rãi hơn. Kết quả là không một ai quan tâm đến lý thuyết của Water và ông ta đã phải ngồi tù 3 năm do không thể chi trả số tiền phạt cho hành động khó hiểu của mình.
Các nhà phục chế đã dựa vào bản gốc của Rubens để cố gắng tái tạo lại tác phẩm nhưng có một số phần của bức tranh đã bị axit ăn mòn quá sâu khiến lớp sơn tản chảy hoà với chất hoá học và bị biến dạng vĩnh viễn. Bức tranh đã được khôi phục và hiện đang bảo tàng Alte Pinakothek ở Munich.
Phương Uyên
✦ Tài liệu tham khảo:
[1] The Fall of the Damned | Wikipedia
[2] The Fall of the Damned – Peter Paul Rubens | Widowcranky
