Trong không khí sôi nổi của Lễ hội sách tranh thiếu nhi Việt Nam 2026, Room to Read – tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực giáo dục từ năm 2000, cũng có dịp nhìn lại hành trình 15 năm làm sách tranh tại Việt Nam với thật nhiều dấu ấn và ký ức đầy lưu luyến. Trên hành trình ấy, việc tiên phong phát triển một hệ sinh thái sách tranh tại Việt Nam mang đậm tính bản địa sâu sắc thông qua việc đồng hành với các thế hệ tác giả, họa sĩ minh họa Việt Nam là một dấu ấn tiêu biểu.
Trở về năm 2011, Room to Read tổ chức hội thảo sách tranh đầu tiên với 10 tác giả và họa sĩ minh họa Việt Nam. Thời điểm ấy, sách tranh còn là một thể loại đầy lạ lẫm với đội ngũ các tác giả, họa sĩ. Thế nhưng với tinh thần cởi mở để học hỏi và thử nghiệm, những cuốn sách tranh đầu tiên với dấu ấn bản địa sâu sắc, do chính các tác giả họa sĩ Việt Nam sáng tác đã ra đời.
Kể từ đó, chương trình hội thảo sách tranh của Room to Read qua từng năm đều được cải tiến và đầu tư thêm. Việt Nam cũng là một trong những quốc gia đầu tiên áp dụng hình thức hội thảo chuyên sâu của Room to Read toàn cầu, thu hút được nhiều thế hệ tác giả và họa sĩ minh họa tiềm năng tham gia như Lưu Thị Lương, Kim Hài, Nguyễn Tấn Thanh Trúc, Vũ Thị Thùy Dung, Bích Khoa, Thùy Cốm, Đỗ Thái Thanh… cùng tạo ra những tác phẩm sách tranh không chỉ chất lượng, mà còn trở thành cột mốc ý nghĩa trên hành trình làm nghề của nhiều tác giả họa sĩ.
Phạm Quang Phúc – họa sĩ minh họa tham gia hội thảo sách tranh Room to Read năm 2016 từng chia sẻ: “Tôi còn nhớ mùa hè 2016, tôi vật vã ở hội thảo Room to Read ở Vũng Tàu với kịch bản cuốn sách này [cuốn sách “Lại may hỏng rồi!]. Điều bất ngờ là kịch bản được hoàn thành xuất thần trong vài ngày ở hội thảo dưới sự hướng dẫn của thầy Alfredo Santos và chị Quỳnh lại là một trong những kịch bản sách thành công nhất của tôi cho tới hiện tại.
Năm nay 2026, sau ngót nghét 10 năm, quyển sách vẫn được Room to Read tái bản, và với khổ rất to, mang đi phân phối ở rất nhiều thư viện, triển lãm và được các giáo viên rất yêu thích trong các hệ thống giảng dạy đọc cho trẻ em ở thư viện, phát miễn phí cho trẻ em Việt Nam ở Mỹ… Quả là sách tuy nhỏ nhưng có sức sống riêng của nó, lặng lẽ mà bền bỉ”.
Đến nay, Phạm Quang Phúc đã có những tác phẩm sách tranh khác đóng góp tạo dựng cho nền sách tranh Việt Nam, đồng thời còn ghi dấu ấn trên bản đồ sách tranh quốc tế như sách tranh của Phúc được tuyển chọn để trưng bày tại Hội chợ sách thiếu nhi Bologna.
Từ những ngày đầu còn nhiều bỡ ngỡ với thể loại sách tranh, đến những tác phẩm vươn ra quốc tế, đó là hành trình mà Room to Read vô cùng trân trọng và tự hào được đóng góp cho nền sách tranh Việt Nam, cho các thế hệ tác giả và họa sĩ minh họa Việt Nam. Và không dừng lại ở đó, Room to Read tin rằng, cơ hội của sách tranh Việt Nam bên cạnh việc được xuất bản tại thị trường quốc tế, còn ở khả năng tham gia vào những chuẩn mực mới của xuất bản thiếu nhi toàn cầu: đa dạng hơn, bao trùm hơn và tiếp cận được với nhiều nhóm trẻ em hơn.
Sách tranh Room to Read không phát hành trên thị trường nhưng tất cả sách tranh đều đã được đưa lên thư viện trực tuyến. Thư viện Mây (www.thuvienmay.vn) hiện có hơn 200 tựa sách tiếng Việt và hơn 2000 tựa sách tranh quốc tế bằng 32 ngôn ngữ. Ngoài ra, Thư viện Mây còn tích hợp đa dạng video đọc sách, ebook hướng dẫn sáng tác sách tranh, các tài liệu chuyên môn về làm sách tranh cho tác giả, họa sĩ minh họa và các hướng dẫn đọc sách tranh. Người đọc chỉ cần đăng ký một tài khoản miễn phí là có thể truy cập toàn bộ kho tài nguyên.
Không chỉ dành cho các gia đình, Thư viện Mây còn là công cụ hữu ích với thầy cô trong các tiết đọc thư viện trực tuyến. So với việc cầm sách giấy dễ bị lóa hoặc nhòe khi dạy trực tuyến, việc trình chiếu sách trên màn hình giúp hình ảnh rõ hơn, đồng thời thầy cô cũng có thể thoải mái để biểu đạt ngôn ngữ trong quá trình truyền đạt. Và không chỉ các trường trong hệ thống dự án Room to Read mới có thể tiếp cận sách tranh, các tổ chức phi lợi nhuận làm việc cùng trẻ em cũng có thể sử dụng nguồn tài nguyên này trên Thư viện Mây.
Đặc biệt, với định hướng đưa sách tranh Việt Nam tham gia vào những chuẩn mực mới của xuất bản thiếu nhi toàn cầu: đa dạng hơn, bao trùm hơn và tiếp cận được với nhiều nhóm trẻ em hơn, Room to Read còn hợp tác với Quỹ Đinh Thiện Lý để chuyển thể sách tranh thành các video có ngôn ngữ ký hiệu dành cho cộng đồng người khiếm thính. Đồng thời, Room to Read cũng hợp tác với các tổ chức chuyên về audio để chuyển thể thành sách tranh âm thanh, giúp các bạn nhỏ khiếm thị không chỉ nghe mà còn cảm nhận câu chuyện một cách trọn vẹn và đầy cảm xúc.
Mỗi năm, sách tranh trên Thư viện Mây tiếp cận đông đảo gia đình, học sinh và bạn đọc trực tuyến trong và ngoài nước với hơn 32.000 lượt truy cập. Không dừng lại ở việc cung cấp một không gian đọc sách miễn phí, Thư viện Mây còn thường xuyên tổ chức các sân chơi đọc sách trực tuyến dành cho độc giả yêu sách tranh. Thông qua những hoạt động như “Mở sách tạo niềm vui”, “Hè vi vu cùng sách tranh Room to Read” hay gần đây nhất là “Trốn tìm trên Mây”, độc giả có dịp khám phá và đọc kỹ hơn những cuốn sách tranh trên Thư viện Mây để cùng tham gia những thử thách thú vị lấy cảm hứng từ sách như: sáng tạo đồ chơi từ câu chuyện, chia sẻ cảm nhận sau khi đọc, hay giải những câu đố ẩn trong ngôn từ và tranh minh họa của sách.
