1. Merry Christmas, Please Don’t Call là đĩa đơn của ban nhạc indie pop người Mỹ Bleachers, với giọng ca chính là Jack Antonoff – nhà sản xuất tài năng đứng sau nhiều sản phẩm âm nhạc nổi tiếng của Taylor Swift hay Lorde, v.v. Trước đó, bài hát này đã được giới thiệu với người hâm mộ qua nhiều buổi diễn trực tiếp xuyên suốt hai năm. Dù ca khúc ra mắt vào 13/11/2024, lúc cận kề dịp Giáng sinh, nhưng lại không mang bầu không khí sôi nổi của mùa lễ hội.
Ca khúc Giáng sinh của Bleachers là bản ballad buồn về sự tổn thương và những nỗ lực rời khỏi những vết ám từ mối quan hệ cũ, mà theo chia sẻ của Jack Antonoff trên Instagram: “Ca khúc này dành cho những ai nhận ra ai đó đã và đang cố tình làm tổn thương bạn và không có ý định dừng lại”. Đó có thể là người yêu cũ, bạn bè cũ, hoặc thậm chí là thành viên gia đình. Bạn không có nghĩa vụ phải tha thứ cho họ chỉ vì lúc này là dịp lễ Giáng sinh, và họ liên lạc bạn với mong muốn làm lành mối quan hệ.
Ca khúc mang nhịp điệu sôi động của synth pop, tiếng synthesizer dày và tiếng trống dồn dập tạo nên một nhịp điệu vui tươi mùa lễ hội làm cho thính giả nhún nhảy theo giai điệu. Hiệu ứng âm thanh làm tạo độ âm vạng cho giọng ca của Jack Antonoff tạo cảm giác hoài niệm, như thể anh đang hát từ một nơi xa xăm, lạnh lẽo, hoặc từ trong một ký ức đang phai nhạt vọng lại trong lòng ta. Điều này vô cùng phù hợp để gợi nhắc đến những mối quan hệ cũ. Dù nhịp điệu vui tươi, sự tương phản nằm trong ca từ lại là điều khiến người nghe khắc khoải, nhớ lại những vết thương vẫn chưa nguôi ngoai. Sự tương phản này góp phần giúp bài hát trở nên ấn tượng khi phát hành vào mùa lễ hội. Ngoài sự vui vẻ và sum vầy, đâu đó trong mùa Giáng sinh vẫn còn có ai đó đang đơn độc cố gắng “xử lý nội bộ” với những nỗi đau của mình.
2. Tại phiên khúc 1 và tiền điệp khúc, ca khúc tiết lộ những nỗi đau mà người cũ để lại là những cơn giận dữ liên hồi, mất kiểm soát. “To the tempo of your uptight is the flicker of a street light” (Nhịp độ trong cơn bực dọc của người là sự nhấp nháy của ngọn đèn đường). Mô tả này khiến người nghe liên tưởng đến những người có các vấn đề về cơn giận (anger issues). Họ thường gặp khó khăn trong việc kiểm soát cơn giận, dẫn đến những hành động bộc phát theo hướng tiêu cực, gây ảnh hưởng đến các mối quan hệ. Có thể thấy, người cũ trong ca khúc đã khiến cuộc sống cá nhân mình ngày càng tệ đi vì mọi người đều rời bỏ, “Cause everybody’s gone, it’s just you and your anger” (Vì mọi người đã đi hết, chỉ còn người và cơn tức giận kia ở lại).
Người cũ từng thân này có thể là bất kỳ ai, người thân thiết mà ta từng lý tưởng hóa và xem họ là tất cả. Họ có thể phơi bày mặt tốt của mình cho thiên hạ, nhưng lại hành hạ ta bằng nhiều cách. Ca khúc tiết lộ “Oh, golden boy, don’t act like you were kind / You were mine but you were awful every time” (Ôi, cậu trai quý hóa, đừng ra vẻ như người tốt bụng lắm / Người từng là của tôi nhưng người tệ hại mọi lúc). Có thể thấy ta vẫn luôn nhớ rất kỹ càng về những khi ta thương tổn, hoặc dù nỗi đau có bị xóa nhòa, những ký ức ấy vẫn in đậm trong tâm trí và thỉnh thoảng vang vọng về đầy sống động.
Ta luôn cố gắng chạy thoát khỏi nỗi đau bằng phản ứng chối bỏ. Ta muốn chôn vùi mối quan hệ đau khổ vào trong quá khứ, xóa sạch và không liên quan gì đến họ, như Jack hát rằng “So don’t tell them what you told me / Don’t hold me like you know me / I would rather burn forever” (Đừng nói với người ta những gì người kể tôi nghe / Đừng giữ tôi lại như thể người biết đến tôi / Tôi thà bị đốt mãi mãi). Có lẽ ta thà bị đọa đày bằng phương cách nào khác, “bị đốt mãi mãi”, còn hơn là sống trong mối quan hệ cũ ấy một lần nữa. Sự đốt cháy mà ca khúc mô tả cũng có thể hiểu như tình yêu mà ta dành cho người cũ vẫn còn, vẫn âm ỉ hoặc thậm chí mãnh liệt, tuy nhiên ta thà yêu họ một mình ta, còn hơn phải bên cạnh họ.
“But you should know that I died slow” (Người nên biết rằng tôi chết dần chết mòn). Phần điệp khúc bắt đầu bằng việc tâm tình rằng mối quan hệ cũ đầy độc hại đã gặm nhấm người hát ngày này qua tháng nọ. Cũng có thể hiểu như chính bản thân ta là kiểu người rất khó để thoát ly khỏi nỗi đau đớn. Vì vậy, khi chính ta nhận thức được mức độ trầm trọng của mối quan hệ độc hại ấy, ta vội vã rời khỏi “haunted home” – ngôi nhà chứa đầy những ký ức đau thương, những bóng ma của quá khứ, “Running through the halls of your haunted home” (Chạy qua những hành lang của mái nhà ma ám mà người ngụ).
Trong bối cảnh Giáng sinh – thời điểm của sự sum họp, ca khúc lại đặt vào đó trạng thái chối bỏ, rời đi mãnh liệt, thể hiện sự dứt khoát của người bị thương tổn. Điều nổi bật nữa là sự đơn độc của người cũ – họ bị bỏ lại như đang trả giá cho cơn giận dữ của mình. “And the toughest part is that we both know / What happened to you / Why you’re out on your own” (Và phần tàn nhẫn nhất là cả hai ta đều biết / Chuyện gì đã xảy ra với người / Tại sao người lại bị bỏ lại một mình).
3. Phiên khúc 2 bắt đầu với câu hát “You really left me on the line, kid / Holding all your baggage” (Người thật sự đã bỏ tôi trên đường dây / Giữ tất cả hành trang mà người bỏ lại). Ở đây, có thể thấy nhân vật của bài hát luôn bị bỏ lại, dù là trong cuộc gọi hay trong chính mối quan hệ của cả hai.
“The line” ở đây có thể hiểu như đường dây điện thoại. Nhân vật chính chờ đợi một câu trả lời, một lời giải thích, nhưng đầu dây bên kia của người cũ chỉ là sự im lặng hoặc ngắt máy. Hoặc người kia trút giận sang nhân vật rồi cúp máy. “The line” cũng có thể được hiểu như sợi dây kết nối trong một mối quan hệ. Người cũ đã luôn đã giữ nhân vật chính trong trạng thái lấp lửng. Người ấy không hoàn toàn yêu thương, nhưng cũng không dứt khoát buông tha, giữ nhân vật chính ở bên cạnh như một “phương án dự phòng”. Tất cả những gì nhân vật giữ lấy trong sợi dây ấy chỉ còn lại là những cảm xúc tiêu cực mà người cũ truyền sang. “The line” cũng có thể hiểu như ranh giới của sự chịu đựng. Rõ ràng ta cũng có giới hạn của chính bản thân mình, không thể sẵn lòng đến mức độ yêu thương vô điều kiện. “You know I’m not your father / Who says welcome to your uptight / While it flickers like a street light/ He flickers through your damage” (Người biết tôi không phải cha của người / Người mà luôn chào đón cơn bực tức của người / Trong khi nó nhấp nháy như đèn đường / Ông ấy lướt qua cơn nguy hại của người).
Người cũ không hoàn toàn tệ hại. Họ vẫn có mặt tốt của mình, hoặc giả vờ tốt bụng trước mặt đám đông. Có thể họ vẫn được người khác yêu mến. Sự hiện diện của người cũ khiến mọi thứ xung quanh trông có vẻ tốt đẹp hơn bản chất thật của nó. “Oh, golden boy, you shined a light on your home / And at your best you were magic, we were sold” (Ồ, chàng trai quý hóa, người đã thắp sáng ngôi nhà của mình / Và khi người ở trạng thái tốt nhất, người chính là phép màu, chúng tôi đã hoàn toàn tin tưởng). Chính sự tốt đẹp đó lại khiến ta ngã đau hơn khi nhận ra sự thật phũ phàng, khi trông thấy sự tàn phá của cơn giận dữ hay những điều độc hại trong mối quan hệ.
Ngay sau lời ca này, nhân vật chính của ca khúc khẳng định rằng mình muốn đoạn tuyệt với người cũ, với sự khủng khiếp của nỗi đau bằng cách lặp lại lời chối bỏ “So don’t tell them what you told me / Don’t hold me like you know me / I would rather burn forever” (Đừng nói với người ta những gì người kể tôi nghe / Đừng giữ tôi lại như thể người biết đến tôi / Tôi thà bị đốt mãi mãi). Những lời ca chạy trốn khỏi mối quan hệ trong phần đầu được lặp lại, cho thấy nỗ lực thoát ly mạnh mẽ, chẳng muốn “nối lại tình xưa”, muốn rời bỏ những gánh nặng tâm lý mà người kia trút lên vai mình.
Xuyên suốt bài hát nổi bật nhất là những lời ca “Merry Christmas, please don’t call (me)”, cũng là nhan đề của ca khúc. Lời cầu nài “Please don’t call” vang lên tuyệt vọng, chính là sự mong mỏi trái tim không rơi vào vòng xoáy đau khổ ngay vào đúng đêm tụ họp này. Thông thường, các bài nhạc Giáng sinh sẽ là “Please come home” (Hãy về nhà đi). Trong bài hát này, nhân vật chính biết rằng nếu người kia gọi điện, chút quyết tâm còn sót lại sẽ sụp đổ. Vì vậy, sự im lặng là món quà tốt nhất mà cả hai người có thể trao cho nhau. Ta vẫn chúc người kia sống tốt, tận hưởng Giáng sinh an lành, nhưng “đừng gọi tôi”, vì nếu người gọi ta sẽ bắt máy mất. Hãy để tôi đi khỏi và đừng gặp lại nhau nữa. “Please don’t call” là nỗ lực đoạn tuyệt vì biết chính bản thân mình rất yếu đuối.
“One ticket out of your heavy gaze / I want one ticket off of your carousel” (Một tấm vé thoát khỏi cái nhìn nặng nề của anh / Tôi muốn một tấm vé thoát khỏi vòng quay ngựa gỗ của anh)
Đoạn brige trên như một lời khẳng định không muốn dính dáng gì đến mối quan hệ cũ nữa. Đoạn này tạo khoảng cách dần giữa giọng ca của Jack Antonoff và phần âm điệu, như một sự thoát ly của nhân vật khỏi mối quan hệ cũ, hay sự phai nhạt của ký ức cũ ngày một tăng dần.
4. Merry Christmas, Please Don’t Call là bản nhạc cho những trái tim tan vỡ vào dịp cuối năm. Ca khúc bình thường hóa việc cắt đứt liên lạc với người mình yêu thương ngay cả trong dịp lễ nếu điều đó cần thiết cho sức khỏe tinh thần, rằng bạn không có nghĩa vụ phải tha thứ hay kết nối lại với những người làm tổn thương mình chỉ vì đó là dịp Giáng sinh. Bài hát của Bleachers để lại trong lòng người nghe sự khắc khoải, nhưng đồng thời cũng là sự chữa lành. Bởi vì nó thừa nhận rằng việc buông bỏ một người thân thiết là đau đớn, nhưng đôi khi là điều cần thiết để bảo vệ chính mình.
Bùi Võ Trung Kiên
✦ Tài liệu tham khảo:
Anna Moiseieva. (19/11/2024).‘Merry Christmas, Please Don’t Call’ Single Review: A Melancholy and Bitter Holiday Ballad. The Harvard Crimson.
