Sau gần một thế kỷ ẩn mình, tác phẩm “Người hát dân ca” của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh trở lại với đại chúng, gây ấn tượng khi là bức tranh thuộc hàng đắt giá nhất Việt Nam cho đến hiện tại.
Gần một thế kỷ ẩn mình
Sáng ngày 14/6 theo giờ Pháp, phiên đấu giá Arts d’Asie của nhà đấu giá Sotheby’s đã giới thiệu đến công chúng tác phẩm vô cùng quý giá của danh họa Nguyễn Phan Chánh. Bức sơn dầu “Người hát dân ca” được họa sĩ vẽ từ trước năm 1930 khi còn là sinh viên tại trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương.
“Người hát dân ca” là một trong những tác phẩm nổi bật của sinh viên trường Mỹ thuật Đông Dương được họa sĩ Victor Tardieu giới thiệu trong cuộc Đấu xảo thuộc địa tại Versailles năm 1931. Gia đình một bác sĩ người Pháp đã sưu tầm bức tranh và lưu giữ trong tư gia của họ trong hơn 90 năm. Trở lại với công chúng trong phiên đấu giá của Sotheby’s, “Người hát dân ca” đã ngay lập tức khẳng định giá trị đặc biệt của mình khi được gõ búa với mức giá 1.02 triệu EUR (hơn 27 tỉ VND), trở thành tác phẩm hội họa Việt Nam đầu tiên đạt mức giá triệu đô trong năm 2024 và lọt top 20 tác phẩm tranh Việt đắt giá nhất mọi thời đại.
Cha đẻ của bức sơn dầu quý giá là họa sĩ Nguyễn Phan Chánh. Sinh năm 1892 tại Hà Tĩnh, Nguyễn Phan Chánh là sinh viên khóa thứ nhất của trường Mỹ thuật Đông Dương. Ông được xem là người đặt những nền tảng đầu tiên và là người mang lại vinh quang cho dòng tranh lụa Việt Nam.
Mặc dù gắn bó với dòng tranh lụa, Nguyễn Phan Chánh cũng có những tác phẩm sơn dầu nổi bật như “Người hát dân ca”, thể hiện sự giao thoa đặc sắc của phong cách nghệ thuật truyền thống với lối tạo hình và chất liệu hội họa phương Tây. Các tác phẩm được giới thiệu trong cuộc Đấu xảo năm 1931 là những tác phẩm làm nên tên tuổi của Nguyễn Phan Chánh, đánh dấu thời kỳ đầy vàng son với phong độ sáng tác bậc thầy.
Vẻ đẹp giao thoa đặc sắc
Khác với tư duy duy mỹ và phong cách lãng mạn của những người bạn đồng khóa như Lê Phổ hay Vũ Cao Đàm vốn xuất thân từ những gia đình quan lại thế tục, họa sĩ Nguyễn Phan Chánh thể hiện mình là người nghệ sĩ gần gũi với đời sống nhân dân bằng những tác phẩm khắc họa những khoảnh khắc rất đời thường như “Người hát dân ca” hay “Hầu đồng”.
Sử dụng tông màu nâu trầm giản dị như đất, họa sĩ đã vẽ nên hai cô gái đội nón quai thao, bận áo nâu quần lĩnh, tay cầm quạt, ngồi xổm đối diện nhau hát khúc dân ca. Vẻ đẹp truyền thống dân dã kết hợp cùng kỹ thuật tạo hình phương Tây với bố cục kim tự tháp đã tạo nên sự tương quan cận – viễn trong tranh. Nhờ một đường kẻ nâu vách đất, người xem tranh như đặt tầm nhìn của mình ngang với hai cô gái, cùng nhau ngồi xổm nghe khúc dân ca, một khoảnh khắc có phần suồng sã nhưng cũng thật chân phương và gần gũi.
Tín hiệu mừng cho hội họa Việt Nam
“Người hát dân ca” là tác phẩm sơn dầu hiếm hoi trong gia tài sáng tác của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh. Trở lại với khán giả đại chúng sau gần một thế kỷ ẩn mình ở nước Pháp, tác phẩm khẳng định vị thế đặc biệt khi là tác phẩm độc bản của một trong những họa sĩ hàng đầu của thời kỳ Đông Dương. Nếu được hồi hương và trưng bày trong bảo tàng, tác phẩm chắc chắn sẽ được công nhận là Bảo vật quốc gia, sánh vai cùng “Em Thúy” của Trần Văn Cẩn hay “Hai thiếu nữ và em bé” của Tô Ngọc Vân.
Đây có thể coi là một tín hiệu đáng mừng cho hội họa Việt Nam khi các tác phẩm của các họa sĩ nổi tiếng được gõ búa với mức giá cao, đã gây được sự chú ý với khán giả quốc tế đồng thời tạo cơ hội cho khán giả trong nước tìm về những giá trị truyền thống được họa sĩ gửi gắm trong các tác phẩm hội họa.
Thúy Huyền
✦ Tài liệu tham khảo:
[1] Nguyễn Phan Chánh 阮潘正 | Les Chanteuses de Campagne 鄉間之吟 | Sotheby’s
[2] Nguyễn Phan Chánh – Tiểu Sử Cuộc Đời, Sự Nghiệp & Tác Phẩm | Kiệt tác nghệ thuật
[3] Vì sao bức tranh “Người hát dân ca” của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh được gõ búa với giá hơn 27 tỷ đồng? | Báo Dân Việt
[4] Người hát dân ca của danh họa Nguyễn Phan Chánh vào top tranh Việt đắt giá nhất mọi thời đại | Báo Văn hóa
