Những lá cờ lungta tung bay trên rặng núi mờ sương, phía sau là dãy Himalaya trùng điệp tận chân trời. Trẻ em chạy giữa triền dốc với đôi má ửng hồng, tiếng cười trong trẻo lan vào khoảng không rộng lớn. Tất cả tạo nên vẻ bình yên dễ khiến người ta quên mất rằng những đứa trẻ nơi đây từng đi qua tuổi thơ với đầy tổn thương và mất mát.
“Gieo mầm yêu thương” (Loving Karma) là bộ phim tài liệu dài khoảng 85 phút của hai đạo diễn Johnny Burke và Andrew Hinton, được thực hiện tại Jhamtse Gatsal – một cộng đồng nuôi dưỡng hơn 100 trẻ em cơ nhỡ ở Arunachal Pradesh, Ấn Độ. Tên gọi Jhamtse Gatsal có thể hiểu là “Khu vườn của tình thương và lòng trắc ẩn”. Hình ảnh khu vườn dường như đã chứa đựng cái nhìn bao dung với những đứa trẻ nơi đây. Một hạt giống không thể bị thúc ép phải nảy mầm vào một ngày đã định, cũng khó lòng lớn lên nếu chỉ được chăm sóc bằng những kỳ vọng xa vời. Nó cần đất, nước, ánh sáng và thời gian, đôi khi còn cần được che chắn qua một mùa đông lạnh giá. Những đứa trẻ đến Jhamtse Gatsal cũng mang theo nhịp trưởng thành riêng, và cả những phản ứng được hình thành từ thời thơ ấu.
Tashi Drolma là một trong số đó. Mất mẹ từ nhỏ, sống cùng người cha nghiện rượu và bạo hành, Tashi thuở bé thường nóng nảy, bướng bỉnh và khó gần. Câu chuyện thời thơ ấu của cô từng được Johnny Burke và Andrew Hinton ghi lại trong phim ngắn “Tashi và vị sư” vào năm 2014. Mười hai năm sau, hai đạo diễn trở lại Jhamtse Gatsal. Tashi giờ đây đã trở thành một thiếu nữ, tham gia dạy học và chăm sóc những em nhỏ hơn. Sự đổi thay của Tashi nằm trong cách cô chơi đùa với những đứa trẻ, ngồi cạnh các em sau một cuộc xô xát để nhắc rằng yêu thương thường dễ hơn đánh nhau. Tashi hiểu các em có lẽ vì cô nhận ra trong sự bướng bỉnh ấy một phần hình bóng của mình ngày trước.
Từ Tashi, bộ phim mở rộng sang câu chuyện của nhiều thế hệ sống tại Jhamtse Gatsal. Những đứa trẻ lớn lên trong cộng đồng có thể trở thành giáo viên, người chăm sóc hoặc chỗ dựa cho các em đến sau. Lòng tốt ở đây không hiện lên như một nghĩa vụ phải hoàn trả, mà giống một kinh nghiệm đã thấm nhuần rồi tiếp tục được trao truyền. Một người từng thiếu vắng tuổi thơ có thể tìm thấy niềm vui khi nhìn những tuổi thơ khác được gìn giữ, một đứa trẻ từng mất đi gia đình có thể cùng nhiều người xa lạ tạo nên một mái nhà mới đầy ắp yêu thương.
“Gieo mầm yêu thương” cũng gợi ra một cách hiểu gần gũi về karma, nghiệp hay nhân quả – gắn với những hệ quả mà con người mang theo từ quá khứ. Quá khứ tạo nên những ảnh hưởng sâu sắc đến hiện tại và tương lai, nhưng nó không phải một con đường đã được khóa kín. Mỗi sự quan tâm, mỗi lựa chọn tử tế đều có thể mở ra một hướng đi mới. Người từng nhận được sự chăm sóc có thể tiếp tục chăm sóc người khác, rồi người được nâng đỡ hôm nay có thể trở thành chỗ dựa cho một ai đó trong tương lai. Lòng tốt lan ra qua những mối quan hệ gần gũi như vậy, chậm rãi và đôi khi khó nhìn thấy.
Khi còn trẻ, Lobsang từng mang theo mong muốn sẽ thay đổi thế giới. Nhưng sau hai mươi năm xây dựng và duy trì Jhamtse Gatsal, ông nhận ra điều khó khăn hơn cả chính là việc thay đổi bản thân. Từng là tu sĩ, ông luôn được nhắc rằng lòng trắc ẩn là câu trả lời cho mọi khổ đau, nhưng phải đến khi sống cùng trẻ em, trải qua những va chạm thường nhật và những giới hạn của chính mình, câu nói ấy mới dần có ý nghĩa cụ thể. Với ông, việc chăm sóc người khác bắt đầu từ khả năng hiểu mình, bởi một người chưa thể sống yên với những bộn bề bên trong sẽ rất khó lòng hiện diện trọn vẹn trước những rối ren của người khác.
Jhamtse Gatsal cũng phải đối diện với những giới hạn không thể giải quyết bằng thiện ý. Mỗi năm, cộng đồng cố gắng tiếp nhận nhiều trẻ em nhất trong khả năng, nhưng nguồn lực luôn hữu hạn. Lobsang và các cộng sự đến từng gia đình, tìm hiểu mức độ an toàn của trẻ, hoàn cảnh cha mẹ và khả năng các em tiếp tục sống, học tập trong môi trường hiện tại. Có những trường hợp sau vài tháng hoặc vài năm, Jhamtse Gatsal nhận tin một đứa trẻ từng không thể tiếp nhận đã tự vẫn. Những câu chuyện ấy để lại trong Lobsang cảm giác day dứt, nhưng ông cũng hiểu rằng bản thân không thể hứa hẹn điều vượt quá khả năng của mình. Bộ phim không tìm cách xoa dịu mâu thuẫn, mà giữ nguyên sự khó khăn của việc lựa chọn, khi lòng trắc ẩn phải đi cùng trách nhiệm và nhận thức về giới hạn.
Đạo diễn Johnny Burke bước vào hành trình tại Jhamtse Gatsal với những hoài nghi riêng. Anh lớn lên với tuổi thơ đầy khổ sở tại trường nội trú – nơi kỷ luật gắn với đau đớn và những lần bị bạn bè bạo hành. Chính những tổn thương ấy khiến anh mang theo sự giận dữ đối với các hình thức quyền lực trong rất nhiều năm, thậm chí còn tin rằng giáo dục là một hành động mang tính bắt nạt. Khi gặp Lobsang lần đầu, anh chưa thật sự tin vào một người giữ vai trò dẫn dắt và được nhiều người yêu mến. Anh quan sát Lobsang, trò chuyện và đặt ra hàng loạt câu hỏi như muốn biết sự tử tế trước mắt có thật sự tồn tại khi không còn máy quay hay không. Sau một thời gian dài thực hiện bộ phim, cuối cùng Johnny Burke cũng tìm thấy một góc nhìn mới về giáo dục: sự hướng dẫn không nhất thiết phải gắn liền với áp đặt; và người lớn có thể giúp trẻ trưởng thành mà vẫn tôn trọng sự khác biệt và phẩm giá của mỗi em.
Điều còn lại sau “Gieo mầm yêu thương” có lẽ là hình ảnh Tashi ân cần chăm sóc những đứa em trước giờ đi ngủ. Lòng trắc ẩn có lẽ không thể sửa chữa quá khứ, cũng chẳng khiến mọi mất mát trở nên nhẹ nhàng hơn. Nó chỉ âm thầm mở ra những khả năng mới, để người từng bị tổn thương không phải tiếp tục làm tổn thương người khác. Một hạt giống từng được ôm lấy vào mười hai năm trước, giờ đây đã có thể cúi xuống chở che cho những hạt mầm đến sau.
Từ những liên hoan phim quốc tế danh tiếng đến hàng nghìn khán giả trên khắp thế giới, “Gieo mầm yêu thương” (Loving Karma) đã để lại dấu ấn bằng một câu chuyện giản dị nhưng đầy sức lay động.
Bộ phim đã được tuyển chọn trình chiếu tại hơn 21 liên hoan phim quốc tế ở Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á; tiếp cận khán giả tại 18 quốc gia và xuất sắc giành 19 giải thưởng, trong đó có nhiều giải thưởng do chính khán giả bình chọn. Không dừng lại ở hành trình điện ảnh, Loving Karma còn được lan tỏa qua hàng trăm suất chiếu cộng đồng, lan tỏa mạnh mẽ thông điệp về giáo dục, lòng trắc ẩn và sức mạnh chữa lành.
Sau hành trình được yêu mến trên toàn cầu, bộ phim sẽ chính thức đến với khán giả Việt Nam từ ngày 11.07.2026 tại các rạp DCine Bến Thành (TP.HCM), Metiz (Đà Nẵng) và Trung tâm Chiếu phim Quốc gia (Hà Nội).
Chung Min
