Tối ngày 22/1 vừa qua, buổi tổng kết dự án Pháo Hoa – lớp học diễn xuất dành cho cộng đồng người Điếc/Khiếm thính đã khép lại một hành trình sáng tạo đầy nỗ lực, nhân văn và cảm xúc. Chương trình do Âu Cơ Film tổ chức, với sự đồng hành của Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam và Viện Pháp tại Việt Nam, không chỉ là một sự kiện văn hóa nghệ thuật mà còn là minh chứng cho niềm tin rằng ai cũng có quyền kể câu chuyện của mình thông qua điện ảnh.
Dự án Pháo Hoa ra đời từ một nhận thức sâu sắc rằng điện ảnh vốn dĩ là nghệ thuật của hình ảnh trước khi trở thành nghệ thuật của âm thanh. Trước khi công nghệ ghi âm đồng bộ xuất hiện, những thước phim đầu tiên của nhân loại đã kể chuyện hoàn toàn bằng ánh sáng, chuyển động và cảm xúc thể hiện qua khuôn mặt, cử chỉ của diễn viên. Đó là thời kỳ mà sức mạnh của điện ảnh nằm ở khả năng truyền tải ý nghĩa thuần túy qua thị giác, khi mỗi khung hình phải tự mình nói lên tất cả. Và chính cách tiếp cận này vẫn còn nguyên giá trị với cộng đồng người Điếc/Khiếm thính – những người luôn trải nghiệm điện ảnh qua con mắt tinh tường, qua sự nhạy cảm đặc biệt với ngôn ngữ cơ thể và những biểu đạt không lời. Đối với họ, một bộ phim không bao giờ “câm” mà chỉ đơn giản là nói bằng một ngôn ngữ khác, một ngôn ngữ của hình ảnh, của cử động, của khoảnh khắc.
Ý tưởng về dự án Pháo Hoa được nhen nhóm từ năm 2023 với mong muốn xây dựng một không gian nghệ thuật chung cho cả người Điếc/Khiếm thính và người Nghe, nơi điện ảnh được chọn làm cầu nối và diễn xuất trở thành ngôn ngữ trung tâm, tạo ra môi trường mà ở đó ngôn ngữ cơ thể, biểu cảm, cảm xúc và ký hiệu trở thành trung tâm của sự sáng tạo. Được tài trợ bởi Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, dự án không chỉ là một khóa học kỹ năng đơn thuần mà còn là cơ hội để người Điếc/Khiếm thính khẳng định vị trí của mình trong ngành công nghiệp sáng tạo, nơi họ có thể vừa là người kể chuyện, vừa là người diễn giải câu chuyện bằng chính ngôn ngữ riêng của mình.
Phát biểu tại buổi tổng kết, ông Paul Abela – Tùy viên nghe nhìn khu vực Đông Nam Á của Đại sứ quán Pháp, nhấn mạnh sức hấp dẫn của dự án không chỉ nằm ở ý nghĩa xã hội, mà còn ở tham vọng nghệ thuật rõ ràng, chú trọng đào tạo, sáng tạo và thực hành nghề nghiệp cho học viên. Ông tin rằng những dự án như Pháo Hoa không chỉ mang giá trị đối với các nghệ sĩ Điếc/Khiếm thính mà còn có ý nghĩa đối với toàn bộ cộng đồng điện ảnh, bởi tất cả những ai tham gia đều đã khám phá ra những cách làm việc, quan sát và sáng tạo mới. Ông hy vọng dự án này sẽ tiếp tục phát triển trong tương lai, mở ra thêm nhiều con đường và những hợp tác nghệ thuật mới.
Người hướng dẫn diễn xuất cho dự án là diễn viên Quế Thanh – một nghệ sĩ trẻ với nhiều thành tựu đáng nể trong cả biên kịch lẫn diễn xuất. Với niềm tin ai cũng có quyền kể câu chuyện của mình thông qua điện ảnh, Quế Thanh đã dành nhiều tâm huyết để kết nối các học viên, tạo dựng niềm tin và khơi mở khả năng biểu đạt từ bên trong. Chia sẻ tại buổi tổng kết, cô mang đến góc nhìn gần gũi về những thử thách trong quá trình giảng dạy, đồng thời bộc lộ niềm hạnh phúc khi chứng kiến các học viên từng bước làm chủ cảm xúc, ngôn ngữ cơ thể và khả năng biểu đạt trước ống kính.
Điểm nhấn của chương trình là phần trình chiếu 5 phim ngắn cuối khóa, mỗi phim dài khoảng 3 phút: “Rừng”, “Tiếng thét”, “Nougat”, “Đôi bông Gò Công, có còn không”, “Chị, em và điện thoại Xuân Bính Ngọ”. Lấy cảm hứng từ anh em nhà Lumière, những người đặt nền móng cho lịch sử điện ảnh thế giới, bài tập cuối khóa của dự án Pháo Hoa 2025 hướng về tinh thần nguyên bản của nghệ thuật thứ bảy. Các đạo diễn và diễn viên người Điếc/Khiếm thính cùng nhau tạo nên những thước phim rất ngắn, không lời thoại, nơi hình ảnh, chuyển động và nhịp điệu trở thành phương tiện biểu đạt chính. Các tác phẩm mộc mạc nhưng giàu cảm xúc, thể hiện sự giao thoa độc đáo giữa ngôn ngữ ký hiệu và ngôn ngữ điện ảnh, mở ra một không gian biểu đạt mới mẻ.
Trong phần giao lưu, nhiều học viên không giấu được sự xúc động khi lần đầu xem lại chính mình trên màn ảnh. Họ chia sẻ bản thân rất ngại, nhưng hài lòng với những gì mình đã trải nghiệm. Các đạo diễn đồng hành khẳng định quá trình làm việc diễn ra thuận lợi nhờ tinh thần kỷ luật, quyết tâm và sự tập trung cao độ của các diễn viên. Đáng chú ý, diễn viên Kiều Minh Tuấn chia sẻ từ trải nghiệm của mình tại dự án, anh sẽ chủ động đề xuất bổ sung phụ đề tiếng Việt trong các bộ phim tham gia, nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận điện ảnh cho cộng đồng người Điếc/Khiếm thính.
